Blog

Oordelen

Oordelen in een gesprek

Ken je dat? Je hebt een fijn, diepgaand gesprek met je partner of andere naaste en opeens slaat de sfeer om. Jullie belanden lijnrecht tegenover elkaar lijkt het wel en geen van twee is nog bereid te luisteren naar de ander. Hij/zij lijkt je voor een tribunaal te willen slepen.

In het ergste geval sneren en gehoon, over en weer, maar ook subtieler kan iemand je het gevoel geven dat je iets verkeerd hebt gedaan, terwijl je geen idee hebt waar hij/zij het over heeft. Echt balen als dat gebeurt, zo zonde van een mooie avond! En ook behoorlijk irritant als jullie iets belangrijks te bespreken hebben.

Al een poos geleden las ik hierover in het boek “Waarom luister je niet?” van J.P. van de Ven, hij omschrijft het fenomeen fantastisch en als je eenmaal weet wat er voorgaand aan zo’n moment gebeurt, dan kun je er de volgende keer op anticiperen of de reeds rollende sneeuwbal stoppen voordat er een lawine aan ellende over je/jullie heen raast.

De waarheid

Je hebt 2 groepen mensen: mensen die geloven dat er 1 universele waarheid is en mensen die geloven dat er verschillende ‘waarheden’ naast elkaar kunnen bestaan.

De eerste groep wil je graag meenemen in hun gedachtegang, je ‘helpen’ door je ‘de universele’ (in feite hun) waarheid uit te leggen. Je bent in hun ogen een verdwaald schaapje dat in een donkere grot is gevallen en daaruit getrokken moet worden. Terug naar ‘het licht’.

Ieder mens interpreteert gebeurtenissen in zijn/haar eigen licht. Je ‘waarheid’ is slechts een interpretatie van wat er gaande is.

Wat kleurt jouw bril? Bepaalde waarden, overtuigingen, ervaringen en opgedane kennis zorgen ervoor dat jij dingen in een ander licht ziet dan de ander. Wie er ‘gelijk’ heeft, dat is maar net hoe je iets ‘weegt’.

Referentiekader

Waar de een het ongelooflijk stom van je vindt dat je een te duur sportschool abonnement hebt, voel jij je bij deze ene sportschool juist prettig en ben je er juist daardoor vaak te vinden, wat voor jou waardevol is.
Of waar jij graag voor een elektrische auto gaat, vindt de ander het onzinnig omdat je er geen lange afstanden mee kunt rijden. Ver immers wel, mits je af en toe kunt opladen 😉

Het is maar net wat je belangrijk vindt. Tijd? Geld? Gezondheid? Milieu? Wat jij belangrijk vindt, komt voort uit jouw normen en waarden, je opvoeding, je cultuur, je levenservaringen, etc. Dat heeft je referentiekader gevormd. Jouw bril waarmee je de wereld en zijn gebeurtenissen ziet.

De ander kan prima gelijk hebben dat iets op (op korte termijn) voordeliger is, als je kijkt naar geld. Maar hoe staat het met de lange termijn, gemoedsrust, ethiek of levensvreugde?

Terug naar het schaapje in de donkere grot: wie zegt dat het schaapje gered moet worden? Misschien heeft het een prachtige verborgen wereld ontdekt, waar de mensen buiten de grot niets van zien, of is het aan het schuilen omdat het een hekel heeft aan de regen buiten de grot.

Waardeoordeel

“Ik vind jouw slordig”, dat is een waardeoordeel. Wanneer iemand dat zegt, meent hij/zij de waarheid in pacht te hebben en een uitspraak te kunnen doen over wat goed en fout is, aan een ander. Je verheft je iets boven de ander, voelt je beter/sterker. Denk je!

Na een waardeoordeel zal je van de ander weerstand ondervinden, er wordt geprotesteerd of misschien lacht de ander je uitspraak zelfs weg. Je voelt je onzeker worden. Of boos. Of verdrietig. Waarom doet de ander dat? Wat gemeen..

Simpel, de ander kan zich niet in jouw waardeoordeel vinden, omdat ze zich niet minder willen voelen. Althans, niet in een gelijkwaardige relatie. Zelfs niet als je (een beetje) gelijk hebt. Niemand wil gezichtsverlies.

Op de werkvloer of in hiërarchische relaties ligt dat anders, maar ook dan moet je oppassen de relatie niet te beschadigen met verkapte oordelen.

Kort samengevat: Wie oordeelt, creëert weerstand of zelfs een tegenaanval!

Oordelen

Oordelen zijn soms moeilijk te herkennen. Toch is het effect vaak goed merkbaar. Het creëert weerstand, zo niet afstand en het gesprek kan een vervelende wending krijgen.

“Een oordeel is een bevestiging van de waarheid van degene die het oordeel uitspreekt.”

Een aantal voorbeelden van oordelen:

  • Stickers plakken: “Je bent een kluns”, “Je bent lui”. Alhier ook een confirmatiebias: wat je denkt, neem je waar en ‘selffulfilling prophecy’s’. Het gebruik van termen als ALTIJD en NOOIT, grove overdrijving, idiote stereotyperingen. Dit kan niet anders dan op verzet stuiten: iedereen wil toch gezien worden als compleet mens?
  • Verwijten: dit zijn hele negatief geladen oordelen, vaak beledigend. De ander luistert er op den duur niet meer naar, ze verliezen aan kracht, met als gevolg dat het ene verwijt op het andere stapelt. Er ontstaat een vicieuze cirkel binnen een relatie, met een grimmige sfeer.
  • Diagnosen: dit zijn ‘subtiele’ oordelen, vaak gestoeld op kennis die de veroordeelde zogenaamd niet heeft, waardoor hij/zij zichzelf niet kan verdedigen.. Niet lief. “Je bent een autist!” of “Narcist/egoïst/man/vrouw/jong/ondeskundig/etc”
  • Conclusies en oplossingen: aardig bedoeld, maar komen soms onaardig over, omdat je je gedachtegang niet hebt gedeeld met je partner. Hier speelt ook het verschil mee tussen mannen en vrouwen(brein). Mannen stuiten nog wel eens op verzet wanneer ze vrouwen oplossingen aanbieden. Hierover meer in een volgende blog. Bedenk je daarbij dat eenzijdige oplossingen voor een gezamenlijk probleem vaak niet worden uitgevoerd, wat vervolgens weer frustratie geeft bij diegene die de oplossing aanreikte, waarbij diegene zijn/haar oplossingen kracht bij zet middels eisen, deadlines, voorwaarden en quota.

Bovengenoemde oordelen hebben nog iets subtiels, soms is de intentie zelfs goed. Wanneer mensen de verbinding met elkaar kwijtraken, dan worden oordelen pas echt goed kenbaar en venijnig:

  • Intimidatie: wanneer je je oordelen met fysiek of verbaal geweld kracht bij zet om de ander van je gelijk te overtuigen. Bijvoorbeeld middels een kruisverhoor, waarbij de setting is: ik ben de baas, jij moet verantwoording afleggen aan mij of luisteren naar mij.
  • Weglopen: je geeft daarmee de volgende boodschap af: ‘je bent het niet waard om een gesprek mee te voeren’. Let wel, tijdens een fikse ruzie is het (omwille van de veiligheid) soms goed om af te koelen, alvorens te gaan praten.
  • Claimen: de wet voorschrijven zonder direct bevel. De claimende partner denkt te weten wat goed is voor de ander en ‘helpt’ een handje. Je claimt daarmee niet alleen de tijd, maar ook de geest van de ander. De ander voelt zich ongehoord, niet vrij in zijn/haar doen of laten en niet gesteund in het maken van eigen keuzes.

Let volgende keer eens op je eigen taalgebruik wanneer je in gesprek bent met je partner. Probeer oordelende uitspraken te vermijden. Hoe je dat aanpakt? Binnenkort meer over communicatie helpers en OENen.

Todoist meets GTD

Todoist meets GTD

2 life-savers als het om organiseren gaat: integreer een digitale do-do lijst met de beroemde Getting-Tings-Done methode!

Lees meer
Weerstand

Weerstand

Heb je het gevoel dat niemand naar je luistert, terwijl je vol zit met goede ideeën? Of verzucht je vaak dat het werken met sommige collega’s is als trekken aan een...

Lees meer
Inbox ZERO in 3 stappen

Inbox ZERO in 3 stappen

Als huisarts werken we vaak met privacy gevoelige gegevens, die veilig moeten worden verzonden. Derhalve is het ouderwetse fax apparaat nog lange tijd geliefd geweest....

Lees meer
De kunst van het feedback geven

De kunst van het feedback geven

Is je collega een lui aardvarken? Heeft je (schoon)moeder de broek aan bij jou thuis? Kan die ene vriendin nou echt alleen maar over zichzelf praten? We kennen allemaal...

Lees meer

Dokter ES

Welkom op mijn blog!

 

Ik schrijf graag over:

Mijn (opleidings- en praktijk)ervaringen – Over wat geluk voor mij betekent en mijn zoektocht naar geluk! – Positieve mindset en -gezondheid – Verbinding – Balans

 

Xx Esther

Mijn (inspiratie)bronnen benoem ik in mijn blogs. Mocht ik jou ook inspireren en wil je een (stukje) tekst van me lenen, drop mijn naam (dokter-ES.nl) en leuk als je me het laten weten!

Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief

Binnenkort!